Mẹ Suốt (Tố Hữu) – Người mẹ anh hùng chèo đò trên dòng sông Nhật Lệ

Mẹ Suốt là một bài thơ được viết bởi Tố Hữu vào năm 1965. Khi ấy nhà thơ đang là Phó trưởng ban Truyên giáo Trung ương Đảng. Khi có dịp nói chuyện với mẹ, nhà thơ đã sáng tác bài thơ Mẹ Suốt nổi tiếng. Ngay từ khi ra đời bài thơ này đã được đăng tải trên báo Nhân dân và được công chúng đặc biệt yêu mến. Và hình ảnh Mẹ Suốt như là một biểu tượng của người chiến sĩ kiên cường chèo đò trên dòng sông Nhật Lệ.

Bài thơ Mẹ Suốt

Lặng nghe mẹ kể ngày xưa
Chang chang cồn cát nắng trưa Quảng Bình
Mẹ rằng: Quê mẹ Bảo Ninh
Mênh mông sóng biển lênh đênh mạn thuyền
Sớm chiều nước xuống triều lên
Cực thân từ thuở mới lên chín mười
Lớn đi ở bốn kẻ người
Mười hai năm lẻ, một thời xuân qua
Lấy chồng cũng khổ con ra
Tám lần đẻ, mấy lần sa, tội tình!
Nghĩ mà thương mẹ cha sinh
Thương chồng con lại thương mình xót xa…

Bây chừ sông nước về ta
Đi khơi đi lộng, thuyền ra thuyền vào
Bây chừ biển rộng trời cao
Cá tôm cũng sướng, lòng nào chẳng xuân!
Ông nhà theo bạn “xuất quân”
Tui may cũng được vô chân “sẵn sàng”
Một tay lái chiếc đò ngang
Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày
Sợ chi sóng nước tàu bay
Tây kia ta đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua!
Kể chi tuổi tác già nua
Chống chèo xin cứ thi đua đến cùng!

Ngẩng đầu mái tóc mẹ rung
Gió lay như sóng biển tung trắng bờ…

Gan chi, gan rứa, mẹ nờ?
Mẹ rằng: Cứu nước, mình chờ chi ai?
Chẳng bằng con gái, con trai
Sáu mươi còn một chút tài đò đưa
Tàu bay hắn bắn sớm trưa
Thì tui cứ việc nắng mưa đưa đò…
Ghé tai mẹ, tôi tò mò:
Cớ răng ông cũng ưng cho mẹ chèo?
Mẹ cười: Nói cứng, phải xiêu
Ra khơi ông còn dám, tui chẳng liều bằng ông!
Nghe ra, ông cũng vui lòng
Tui đi, còn chạy ra sông dặn dò:
“Coi chừng sóng lớn, gió to
Màn xanh đây mụ, đắp cho kín mình!”

Vui sao câu chuyện ơn tình
Nắng trưa cồn cát Quảng Bình cũng say…

Mẹ Suốt (Tố Hữu) - Người mẹ anh hùng chèo đò trên dòng sông Nhật Lệ

Câu chuyện về người mẹ anh hùng

Mẹ Suốt tên đầy đủ là Nguyễn Thị Suốt (1908 – 1968) là một nữ anh hùng lao động trong Chiến tranh Việt Nam. Và đây cũng chính là người đã lái đò chở bộ đội, thương binh qua sông Nhật Lệ trong thời gian từ 1964 – 1967. Bà sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo và từ nhỏ đã phải đi ở đợ. Đến sau cách mạng tháng 8 mới lấy chồng và làm nghề chèo đò kiếm sống qua ngày.

Sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ vào năm 1964 Mỹ đã bắt đầu đem quân đánh phá miền Bắc. Khi đó Quảng Bình là một trong những căn cứ trọng điểm và khi đó bà đã 58 tuổi nhưng vẫn nhận nhiệm vụ chở cán bộ, vũ khí qua sông. Kể từ đó trong những năm tiếp theo bà vẫn tiếp tục nhiệm vụ của mình. Và được những người cán bộ và bà con gọi với tên gọi là Mẹ Suốt. Mỗi năm mẹ đã chở khoảng 1400 chuyến đò.

Mẹ Suốt (Tố Hữu) - Người mẹ anh hùng chèo đò trên dòng sông Nhật Lệ

Trong đai hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua năm 1966 Mẹ đã được mời tham dự và đến năm 1967 đã được trao tặng danh hiệu Anh hùng giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước.

Đến năm 1968 khi chiến tranh khốc liệt hơn mẹ phải dừng hoạt động chèo đò và di chuyển lên vùng cao hơn. Vào một ngày của tháng 8 năm 1968 khi đang đi sơ tán mẹ đã hy sinh dưới một trậ bom bi của Mỹ. Và sau đó đã được nhà nước công nhận là liệt sĩ. Năm 1980 nhân đân Đồng Hới đã dựng cho mẹ bia tượng đài Mẹ Suốt nằm giữa trung tâm của bến đò. Đến năm 2003, vào dịp cả nước mừng lễ Quốc khánh tượng đài Mẹ Suốt và quần thể khu tưởng niệm đã được khánh thành. Đây cũng chính là nơi tưởng nhớ, bày tỏ lòng ngưỡng mộ đối với người phụ nữ bình thường nhưng lại rất đỗi anh hùng.

Còn về bài thơ Mẹ suốt được tác giả Tố Hữu sáng tác vào tháng 11 năm 1965. Khi đó nhà thơ Tố Hữu tức là phó trưởng ban tuyên giáo trung ương Đảng và có cuộc nói chuyện với mẹ. Và nhà thơ đã sáng tác bài thơ nổi tiếng này. Sau khi được sáng tác bài thơ đã được đăng tải trên báo Nhân dân và hình ảnh của Mẹ Suốt đã trở nên vô cùng quen thuộc với công chúng.

Đọc bài thơ Mẹ Suốt ta mới cảm nhận được sự phi thường, sức mạnh trong một con người. Sức mạnh ấy không kể tuổi tác, cũng không kể sớm trưa. Đó là sự gan dạ nhưng sâu thẳm phải có tình yêu thương bờ biến thì con người ta mới có thể làm được những điều phi thường ấy. Và hình ảnh Mẹ Suốt mãi sống trong lòng người dân Quảng Bình và nhân dân cả nước. Đó là một tượng đài bất khuất về lòng yêu nước nồng nàn của nhân dân ta.