Thơ Anh Ngọc – Lý tưởng sống cho nhiều thế hệ khoác ba lô ra trận

Nhà thơ Anh Ngọc tên thật là Nguyễn Đức Ngọc, ông là một trong những nhà thơ nổi tiếng của nền Văn học Việt Nam thời kì kháng chiến. Những tác phẩm thơ của nhà thơ Anh Ngọc trở thành lý tưởng sống cho tầng lớp tri thức, nông dân, thanh niên… lên đường ra trận.

Đôi nét về nhà thơ Anh Ngọc

Nhà thơ Anh Ngọc tên thật là Nguyễn Đức Ngọc sinh năm 1943 tại Nghệ An. Ông còn có bút danh khác là Ly Sơn. Ông thành hội viên của Hội nhà văn Việt Nam, ông sáng tác với nhiều thể loại văn thơ khác nhau như: thơ, dịch, truyện ký. Nghệ thuật thơ ca của nhà thơ Anh Ngọc vô cùng đồ sộ, Ông được giải nhì cuộc thi Báo Văn nghệ 1972-1973 trong đó có bài thơ “Cây xấu hổ” sáng tác năm 1972 tại mặt trận Quảng Trị.

Lê Đức Ngọc sau khi tốt nghiệp khoa Ngữ văn Trường đại học Tổng hợp Hà Nội, ông giảng dạy trường Trung cấp và Đại học Thương nghiệp (1964-1972).

Giai đoạn năm 1971-1973, ông là lính thông tin ở mặt trận Quảng Trị.

Giai đoạn năm 1973-1979, ông làm phóng viên cho báo Quân đội nhân dân.

Từ năm 1979, ông là biên tập viên, cán bộ sáng tác tạp chí Văn nghệ quân đội.

Tác phẩm tiêu biểu

Thơ:

  • Hương đất màu cờ
  • Ngàn dặm và một bước
  • Sông Mê Kông bốn mặt
  • Điệp khúc vô danh
  • Thơ tình rút từ nhật ký
  • Sông núi trên vai
  • Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi

Truyện ký:

  • Ba cuộc đời một trái bóng

Dịch:

  • Độc thoại của Marilyn Monroe (thơ Nga nhiều tác giả)
  • Những kẻ tủi nhục (Fedor Dostoievski)

Ánh mắt

Ánh sao trời muôn ngàn tia lấp lánh.
Như muôn ngàn hoa trắng điểm trời cao.
Nuôi ước mơ từ những thuở năm nào.
Muốn bay bổng tới vì sao xa thẳm.
Sao trời kia ôi muôn vàn đẹp lắm.
Nhưng ngàn năm vẫn lơ lửng góc trời.
Mặc không gian cho ngày tháng năm trôi.
Sao không hiểu nỗi lòng em ngọt đắng.
Sao không hiểu trái tim em khát vọng.
Hiểu làm sao những thiên thể lạnh lùng.
Chỉ có mắt anh – ôi ánh mắt sáng trong.
Là có thể hiểu lòng em tất cả.
Ánh mắt anh – ôi ánh sao rực rỡ.
Sao tình yêu, sao lửa cháy lòng em.

Bên lở bên bồi

Làng ta ỏ về bên lở

Con sóng ngầm gậm nát gốc đa
Thuở nô lệ những kiếp người lỡ bước
Xác trôi về bến nước quê ta

Dân làng bảo cái bến này thiêng lắm
Chuyến đò ngang qua đó cũng bồi hồi
Con nước ròng suốt đêm dài trăn trở
Thương dòng sông bên lở nhớ bên bồi

Ấy chỗ chị ngồi giặt áo cho em
Câu xằm xoan lẫn mùi hương hoa lý
Bóng da trùm bóng chị
Bóng chị trùm lên tuổi thơ

Em lớn lên như một nỗi bất ngờ
Dấu chân đọng giọt nắng  hè bãi cát
Mặt trời đậu trên lá buồm cánh quạt
Con gió lành giờ đã sang sông

Phiên chợ rằm bến Lở người đông
Tiếng ai gọi đò khuya sâu vời vợi
Lửa vạn chài rung rinh mắt lưới
Bóng bác chân sào chơi vơi

Sóng ru đò ơi con sóng đưa nôi
Tự bên bồi dồi qua bên lở
Lẫn trong đoàn người đi chợ
Sáng nay em đã lên đường

Chị đưa em đi trên đường quê hương
Vẫn như xưa dắt em sang chợ huyện
Đường qua chợ là đường ra tiền tuyến
Cả con đò nồng cay vi trầu vôi

Em đã  sang đến bên bồi
Mà bên lở chị vẫn còn đứng mãi
Nghe náo nức con đò quay trở lại
Muốn nói đôi câu với bác chân sào
Lặng lẽ đôi bờ chong mắt tìm nhau

Người ra đi lội trong bùn sâu
Chân em mang phù sa vào trận đánh
Ôi những hạt phù sa lấp lánh
Khi mỗi bận qua sông chiến sĩ quay đầu
Vẫn thấy con đò chung thuỷ khuất sau đâu.

29-5-1969

Cho một người

Tiễn người ra cửa rồi
Tôi quay vào lặng lẽ
Chợt thấy mình cô đơn
Giữa ngổn ngang bàn ghế

Khi người không yêu ta
Buồn đã đành một nhẽ
Khi ta không yêu người
Sao cũng buồn đến thế

Như đánh mất điều gì
Lòng bâng khuâng khó tả
Như thể mắc nợ ai
Món nợ không thể trả

Có lẽ ta thương người
Giờ này đang lủi thủi
Hay là ta thương ta
Từng chịu nhiều hắt hủi

Ngỡ chẳng có gì đâu
Mà sao thành rắc rối
Tất cả chỉ một lời
Nói hay là không nói?

Bởi đơn giản thế thôi
Biết làm sao cho được
Khi người thì yêu tôi
Còn tôi yêu người khác.

Chuyện nhỏ trong rừng

Anh chợt vung dao chém xuống
Một thân cây nhỏ dịu hiền
Đột ngột rơi đầy mặt đất
Những chùm hoa nhỏ không tên.
Con đường phải đi, phải đến
Cột, xà, dây, sứ chờ anh
Mặt đất chừng như chảy máu
Bâng khuâng một phút không đành.
Thế đó, làm sao khác được
Những cánh rừng và chiến tranh
Cho đến câu thơ anh viết
Nhiều khi bằng máu của mình.
Bông hoa nằm trên mặt đất
Lặng im không nói một lời
Mỗi bước dây lên phía trước
Lát đầy những cánh hoa rơi

Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi

Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi
Dưới con mèo trái tim tôi đang đập
Tôi nằm nghe nhịp nhàng thánh thót
Trái tim tôi hoà nhịp trái tim mèo

Khép lại rồi đôi mắt biếc trong veo
Khép lại rồi hàm răng dài nhọn hoắt
Nỗi kinh hoàng của bầy chuột nhắt
Khép lại rồi bóng tối của đêm đen

Giờ nằm đây trong cơn mơ bình yên
Như đứa trẻ trong vòng tay ấp ủ
Trên ngực tôi một con mèo đang ngủ
Trưa mùa đông nằng nặng đám mây chì…

Trái tim tôi trong một phút bỗng mềm
Có chút gì rưng rưng như hạnh phúc
Được che chở được vuốt ve, đùm bọc
Được âm thầm cất tiếng hát ca ru…

Ngủ đi ngủ đi đôi tai vểnh ngây thơ
Ngủ đi ngủ đi cái đuôi dài bướng bỉnh
Ngủ đi ngủ đi con hổ con kiêu hãnh
Hàng ria mép ngang tàng đôi mắt biếc trong veo

Tôi nằm nghe trái tim mình ca hát
Trên ngực tôi nằm ngủ một con mèo…

Mỵ Châu

Lông ngỗng lông ngan rơi trắng đường chạy nạn
Những chiếc lông không biết tự dấu mình.

Nước mắt thành mặt trái của lòng tin
Tình yêu đến cùng đường là cái chết
Nhưng người đẹp dẫu rơi đầu vẫn đẹp
Tình yêu bị dối lừa vẫn nguyên vẹn tình yêu.

Giá như như trên đời còn có một Mỵ Châu
Vừa say đắm yêu thương vừa luôn luôn cảnh giác
Không sơ hở, chẳng mắc lừa mẹo giặc
Một Mỵ Châu như ta vẫn hằng mơ

Thì hẳn Mỵ Châu không sống đến bây giờ
Ðể chung thuỷ với tình yêu hai ngàn năm có lẻ
Như anh với em dẫu yêu nhau chung thuỷ
Ðến bạc đầu bất quá chỉ trăm năm.

Nên chúng ta dù rất đỗi đau lòng
Vẫn không thể cứu Mỵ Châu khỏi chết
Lũ trai biển sẽ thay người nuôi tiếp
Giữa lòng mình viên ngọc của tình yêu.

Vẫn còn đây pho tượng đá cụt đầu
Bởi cụt đầu nên tượng càng rất sống
Cái đầu cụt gợi nhớ dòng màu nóng
Hai ngàn năm dưới đá vẫn tuôn trào.

Anh cũng như em muốn nhắc Mỵ Châu
Ðời còn giặc xin đừng quên cảnh giác
Nhưng nhắc sao được người hai ngàn năm trước
Nên em ơi ta đành tự nhắc mình.

Thị Màu

Người mấy trăm năm làm rung chuyển những sân đình
Làm điên đảo những phông màn khép mở
Người táo bạo
Người không hề biết sợ
Người chưa từng lùi bước trước tình yêu

Người phá tung khuôn khổ những điệu chèo
Để cuộc sống ùa lên đầu cửa miệng
Người trung thực đến không cần giấu giếm
Cặp môi hồng con mắt ướt đong đưa

Người cả gan sàm sỡ cả cửa chùa
Chọn sắc áo cà sa mà chọc ghẹo
Thừa sinh lực nên người luôn túng thiếu
Nên hương trầm tiếng mõ khéo trêu ngươi

Người đi qua nghiêng ngả những trận cười
Chấp tất cả lời ong ve mai mỉa
Người chịu hết mọi thói đời độc địa
Chiếc quạt màu khép mở vẫn ung dung

Trên môi người câu hát cứ trẻ trung
Từng sợi tóc cũng rung theo nhịp phách
Mùi táo chín, mùi hương, mùi da thịt
Người đi qua sân khấu tới đời thường

Người sống trong hơi thở của nhân dân
Mấy trăm năm ai để thương để giận
Câu sa lệch cũng hò reo nổi loạn
Nhịp trống gầm lên những khát vọng không lời

Những khát vọng nằm sâu trong mỗi trái tim người
Được sống đúng với lòng mình thực chất
Những xiềng xích phết màu sơn đạo đức
Mấy trăm năm không khóa nổi Thị Màu

Những cánh màn đã khép lại đằng sau
Táo vẫn rụng sân đình không ai nhặt
Bao Thị Màu đã trở về đời thực
Vị táo còn chua mãi ở đầu môi .

Trở lại sư đoàn

Kính tặng Sư đoàn 325, đơn vị cũ của tôi

Giá có ở đây một thằng đồng đội cũ
Để ngồi bên nhau trong phút giây này
Tất cả sẽ như hai mươi năm về trước
Cả sắc trời dáng núi màu mây

Hai mươi năm… tất cả vẫn còn đây
Vẫn còn đây những đồi cao lũng thấp
Công sự mới và mùi thơm của đất
Những chiến hào len lỏi giữa sim mua

Cả tiếng cười trong trẻo của ngày xưa
Cũng vọng về đây từ môi người lính trẻ
Chàng đứng đó hồn nhiên tươi tắn thế
Mắt binh nhì ngơ ngác tuổi đôi mươi

Vầng trăng quen đã lặn phía chân đồi
Tôi trở về dưới mái lều lính trận
Đêm cuối thu ngả mình nằm giữa ruộng
Lại như xưa ngửa mặt đếm sao trời

Vây quanh tôi vẫn rơm rạ tháng Mười
Vẫn cọng cỏ dưới lưng mình ram ráp
Nghe rậm rịch chân ai vừa đổi gác
Con cào cào đập cánh ở đâu đây

Hai mươi năm… mới lại có đêm nay
Đêm cuối bãi đầu bờ lăn lóc
Những người lính màn trời chiếu đất
Ngủ ngon lành sau một chặng hành quân

Thế là tôi đã về giữa sư đoàn
Dẫu quanh mình không một gương mặt cũ
Có sao đâu đêm nằm năm ở
Sáng mai ra tất cả lại thành quen

Nguồn: Sự kiện và nhân chứng (Số 194 Tháng 2-2010), Nguyệt san của Báo Quân đội nhân dân.

Vị tướng già

(Kính tặng Đại tướng Võ Nguyên Giáp)

Những đối thủ của ông đã chết từ lâu
Bạn chiến đấu cũng chẳng còn ai nữa
Ông ngồi giữa thời gian vây bủa
Nghe hoàng hôn chầm chậm xuống quanh mình

Bàn chân đi qua hai cuộc chiến tranh
Giờ chậm rãi lần theo dấu gậy
Đôi bàn tay nhăn nheo run rẩy
Đã từng gieo khủng khiếp xuống đầu thù

Trong góc vườn mùa thu
Cây lá cũng như ông lặng lẽ
Tám mươi tuổi ông lại như đứa trẻ
Nở nụ cười ngơ ngác thơ ngây

Ông ra đi
Và…
Ông đã về đây
Đời là cuộc hành trình khép kín
Giữa hai đầu điểm đi và điểm đến
Là một trời nhớ nhớ với quên quên

Những vui buồn chưa kịp gọi thành tên
Cõi nhân thế mây bay và gió thổi
Bầy ngựa chiến đã chân chồn, gối mỏi
Đi về miền cát bụi phía trời xa

Ru giấc mơ của vị tướng già
Có tiếng khóc xen tiếng cười nức nở
Một chân ông đã đặt vào lịch sử
Một chân còn vương vấn với mùa thu.

Bài thơ này được viết năm 1994 sau khi tác giả cùng các nhà văn quân đội vào ngôi nhà 30 phố Hoàng Diệu thăm Đại tướng nhân kỷ niệm 50 năm thành lập quân đội.

Những bài thơ của nhà thơ Anh Ngọc viết trong thời kì kháng chiến trở thành lý tưởng sống cho nhiều tầng lớp, thế hệ vác ba lô lên đường ra trận. Những đóng góp thơ ca của ông đối với làng thơ Việt Nam vô cùng nổi bật, ông nhận được nhiều giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam.

5/5 (1 Review)